Ασφαλιστικό – Reloaded


Ασφαλιστικό – Reloaded

Του Κωνσταντίνου Παπακασόλα

Πρόσφατα η κυβέρνηση δέχτηκε στην διαπραγμάτευση της με τους «θεσμούς», μεταξύ άλλων, να συνδεθούν στο μέλλον, οι εισφορές με τις παροχές. Αρκετά ασαφώς βέβαια, αλλά είναι ζήτημα πάνω στο οποίο μπορούν να τεθούν πολλά ώστε γίνει δικαιότερα σαφέστερο.

1. Σύνδεση και των εισφοροδοτούντων προς τους εισφοροδέκτες : Διευκρινίστηκε αργότερα ότι «όπου αναφέρεται ενίσχυση της σύνδεσης εισφορών με εισοδήματα, αφορά μόνο τους ελεύθερους επαγγελματίες, που οι ίδιοι ζητούν αυτή τη σύνδεση» Αυτή η σύνδεση, βέβαια, πρέπει να υπάρξει και στους άλλους, δηλαδή στο δημόσιο.  Κατά την έννοια ότι – περαν του γενναίου καθορισμού των παροχών σε αυτό  αλλά και των προνομιών στο χρόνο συνταξιοδότησης:

Α. Για το μεν δημόσιο εισφοροδότης είναι ολόκληρος ο ελληνικός λαός, με τους φόρους του,  ενώ για τους ελευθέρους επαγγελματίες εισφοροδοτης  είναι ΜΟΝΟ οι εργαζόμενοι του κλάδου τους, δηλαδή ένα μικρό μονό κομμάτι της κοινωνίας, ώστε το μεν να έχει τεραστία εισφοροδοτικη βάση και το δε περιορισμένη.

Β. Στην κρίση πλήγηκε ΜΟΝΟ ο ιδιωτικός τομέας, σε αντίθεση με τις μικρές απώλειες εισοδήματος του δημόσιου.  Έτσι ο δεύτερος εξακολουθεί να διαθέτει και να διακρατει την μεγάλη εισφοροδοτικη του βάση (από τη φορολογία κλπ) ενώ ο πρώτος όχι.

Το Σύνταγμα μας όμως απαιτεί  ισότιμη κοινωνική ασφάλιση για όλους και δεν εξαρτά την ασφάλεια των συντάξεων και των παροχών υγείας από την ύπαρξη εισφοροδοτικης ικανότητας ορισμένου επαγγελματικού κλάδου! Αυτό δυστυχώς το έκανε ο έλληνας νομοθέτης! Με τα γνωστά αποτελέσματα!

Δεν μπορεί κανείς λοιπόν να λέει ότι θα στηρίξω τον ΟΑΕΕ και το ΕΤΑΑ πχ μονό από τις εισφορές, όταν οι ασφαλισμένοι σε ποσοστό άνω του 50% αδυνατούν πλήρως η μερικώς να καταβάλλουν εισφορές λογω της ανεργίας και υποαπασχόλησης των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα.

Στο δημόσιο ενώ η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους βαίνει μειούμενη λογω προώρων  συνταξιοδοτήσεων κ.α.  και τα κριτήρια των παροχών είναι  πολύ γενναία σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα, δεν  φαίνεται υπάρχει πρόβλημα! Θεωρούνται όλες οι παροχές εξασφαλισμένες.  Κι ενώ ακούμε συνεχώς ότι κινδυνεύουν οι συντάξεις του ιδιωτικού τομέα, ουδεμία αναλόγως έντονη ανησυχία συντρέχει για το δημόσιο.

Αυτό λοιπόν συμβαίνει γιατί στα ταμεία ιδιωτικού τομέα η εισφοροδοτικη  βάση προέρχεται από τους ασφαλισμένους τους μονο, που όμως λογω κρίσης δυσκολεύονται να καταβάλλουν.

Δοθέντος ότι ο δημόσιος τομέας δεν επληγη απ την κρίση σε σχέση με τον ιδιωτικό, ένα δικαιότερο σύστημα για ΙΚΑ,  ΕΤΑΑ και ΟΑΕΕ και ΟΓΑ επιβάλλεται για να έχουν την ιδία σταθερότητα:

Με  καθολική εισφοροδοτικη βάση μέσω της γενικής φορολογίας και νέους πόρους από τα έσοδα των κερδοφόρων κρατικών επιχειρήσεων και όχι μόνο από τις εισφορές του ναυαγισμένου ιδιωτικού τομέα.

Χρήζει λοιπόν μεταρρύθμισης το πράγμα, καθότι παραβιάζεται η κοινωνική αλληλεγγύη, η αλληλεγγύη των γενεών και η αρχή της ισότητας όταν ποικίλοι ασφαλισμένοι και συνταξιούχοι πλήττονται δυσανάλογα μεταξύ τους, όσον αφόρα την εγγύηση των συντάξεων τους αλλά και τη συνεισφορά τους στα δημόσια βάρη.

2. Ένα άλλο ενδιαφέρον θέμα είναι ότι το κράτος, ως κράτος δικαίου πρέπει να εξασφαλίζει την αξιοπρέπεια όλων, ασχέτως καταβολής εισφορών. Μην ξεχνάμε ότι τεράστιο κομμάτι της εισφοροδοτικη ύλης έχει προελθει από την φορολογία, ακόμα και τα διάφορα τέλη, εμμέσους  φόρους κλπ, στα όποια ΟΛΟΙ συμμετέχουμε, πόσο μάλλον ένας υπερήλικας καθ όλη τη διάρκεια του βίου του. Αυτό ευτυχώς ήδη έχει υλοποιηθεί με την σύνταξη υπερήλικα ανασφάλιστου -περίπου 360 ευρώ- η όποια όμως δεν δίνεται πάρα με υπέρμετρες προϋποθέσεις.  Το μέτρο πρέπει να παραμείνει και να δίνεται αφειδώς σε όλους, και με αυξημένο όριο από το σημερινό ώστε ένα ζευγάρι άνω των 67 ετών να λαμβάνει συνολικά μαζί από συντάξεις τουλάχιστον 1000 ευρώ το μήνα.

3. Συγχωνευσεις ταμείων: Υπάρχουν κίνδυνοι αδικιών, ενώ καραδοκεί η βεβαιότητα το κόστος συντήρησης να παραμείνει ίδιο. Ένα καλό παράδειγμα είναι το ΤΑ.Ν.

Α.: Σε αυτό ασφαλίζονται λειτουργοί της δικαιοσύνης με εντελώς διαφορετικά συστήματα  συνεισφοράς και απολαβών, αλλά και διαφορετικά επαγγέλματα. Συνυπάρχουν αυτοαπασχολούμενοι  και έμμισθοι αλλά και δημόσιοι υπάλληλοι (δικηγόροι, επιμελητές, συμβολαιογράφοι, δικαστές, δικαστικοί υπάλληλοι κλπ).

Όσοι είναι μισθωτοί έχουν κρατήσεις επί του μισθού τους, όσοι είναι μαχόμενοι τεκμαίρεται (αυθαίρετα) ότι έχουν ένα Χ ελάχιστο εισόδημα,

Έκδηλη είναι και η ανισότητα της αναλογίας ασφαλισμένων  προς συνταξιούχους.   Έτσι οι δικηγόροι έχουν αναλογία 5 εργαζόμενους προς 1 συνταξιούχο, ενώ οι υπόλοιποι κλάδοι περίπου 2 προς 1. Στα μάτια δηλαδή ενός αναλογιστή,  οι πρώτοι  μπορούσαν αν ήταν μόνοι τους να στηρίξουν ένα συνταξιοδοτικό μοντέλο. Οι άλλες ομάδες που έχουν χαμηλή αναλογία θα είχαν  πρόβλημα. Το οποίο καμουφλάρεται απ τη συγχώνευση και τους πόρους υπέρ τρίτων.  Άλλες ρυθμίσεις όπως η αφαίρεση  διαφόρων αξίων παράστασης σε δικαστήρια η συμβόλαια, ευνοούν  τους έχοντες ευρύ κύκλο εργασιών, ενώ οι μικρομεσαίοι αναγκάζονται να καταβάλλουν όλο το πόσο των εισφορών σε ρευστό.  Έτσι ενθαρρύνεται η εξόφληση των υποχρεώσεων με την αύξηση της δραστηριότητας, αλλά από την άλλη εγκαταλείπεται ένα δυσανάλογο βάρος στους υποαπασχολούμενους (μην έχοντας αρκετές παραστάσεις & συμβόλαια, δεν μπορούν να αφαιρέσουν αξίες). Παραγκωνίζεται δε και η συνταγματική απαίτηση για περισσότερη  συνεισφορά στα βάρη, καθώς ο έχων  περισσότερες συναλλαγές και   έσοδα,  δεν υποχρεούται σε μεγαλύτερη συνεισφορά ως θα έπρεπε. Οι εισφορές αυξάνουν με το χρόνο ενώ στους μισθωτούς μόνο με την αύξηση του μισθού.

Β.  Ένα σημαντικό μέρος της εισφοροδοσιας έρχεται από τα τέλη τρίτων (κοινωνικοί πόροι) , οι όποιοι …συνεχώς καταργούνται. Τα τέλη αυτά στην ουσία, ασφαλώς επιβαρύνουν το κοινωνικό σύνολο, και είναι μια μορφή έμμεσης εισφοροδοσιας αλλά

i. Τέτοιοι πόροι υπάρχουν ( η υπήρχαν ) σχεδόν για όλα τα ασφαλιστικά ταμεία, δημόσιου και ιδιωτικού τομέα

ii. Όσον αφόρα τον ιδιωτικό τομέα, οι πόροι αυτοί αντικαθιστούσαν την κρατική συνεισφορά στα ταμεία.

Από τη στιγμή λοιπόν που θα καταργηθούν επιβάλλεται η απώλεια να αναπληρωθεί με στήριξη  απ τον προϋπολογισμό, με σκοπό :

– την εξασφάλιση της κατώτατης σύνταξης και όχι των ρετιρέ
– την εξασφάλιση παροχής περίθαλψης για όλους τους ασφαλισμένους.

Τις προσόδους λοιπόν από τους πόρους τρίτων είναι ανθρωπίνως αδύνατον να δει κανείς αν κατανέμονται συμμέτρως στα ήδη υπάρχοντα ταμεία (πχ ανά κλάδο η ανά πληθυσμιακή ομάδα, η ανά εισόδημα) πόσο μάλλον αν αυτό το μπερδεμένο καθεστώς επεκταθεί με νέες χωρίς απλά και δικαία κριτήρια συγχωνευσεις!

4. Ακόμα μια στρέβλωση στο ασφαλιστικό oσον αφόρα την αναλογική συνεισφορά στα βάρη του τελευταίου  είναι η εξής :  Ο μισθωτός του δημόσιου η ιδιωτικού τομέα δεν έχει καμιά άλλη υποχρέωση φορολογικά, εάν βρίσκεται κάτω από τα 9500 ευρώ του αφορολογήτου και ουδεμία ασφαλιστικά.

Μόνοι λοιπόν οι αυτοαπασχολούμενοι πληρώνουν δυσανάλογα στα βάρη και τα φορολογικά (με τέλος επιτηδεύματος και φόρο 26% από το 1ο ευρώ) και στα ασφαλιστικά (με εισφορές οριζόντιες επί τεκμαρτών , δηλαδή κατά κανόνα μη πραγματικών εισοδημάτων).

Εν κατακλείδι οι πιο ενδιαφέρουσες  έως τώρα προτάσεις για το ασφαλιστικό ήταν αυτές των Κου Μανού και του Κου Ρωμανια.  O σκοπός είναι διασφαλίζεται μια σύνταξη αξιοπρεπείας και πλήρης ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους αφενός, και να μοιράζεται ισόρροπα το εισφοροδοτικο βάρος αφετέρου, ώστε οι εισφορές να μην βαρύνουν κάποιους μόνο και οι συντάξεις να μην είναι πεδίο αδικαιολόγητων προνομιών ορισμένων.

* O κ. Κωνσταντίνος Παπακασόλας είναι δικηγόρος Αθήνας

Advertisements